De impact van AI blijft vooralsnog uit

"AI is overal, behalve in de binnenkomende macro-economische cijfers."

Deze rake uitspraak van Torsten Slok, hoofdeconoom bij Apollo, lijkt erop te wijzen dat AI ondanks de huidige hype geen impact oplevert. Het lijkt er dus op dat de productiviteitsparadox van Solow ook voor AI geldt.

Dit wordt onderbouwd door dit artikel van Fortune, waarin staat: 

"Uit een studie die deze maand is gepubliceerd door het National Bureau of Economic Research blijkt dat de overgrote meerderheid van de 6.000 CEO's, CFO's en andere leidinggevenden van bedrijven die hebben gereageerd op verschillende enquêtes over de bedrijfsvooruitzichten in de VS, het VK, Duitsland en Australië, weinig impact van AI op hun bedrijfsvoering ziet" (...) Bijna 90% van de bedrijven gaf aan dat AI de afgelopen drie jaar geen invloed heeft gehad op de werkgelegenheid of productiviteit, aldus het onderzoek."

We zitten nog midden in de hype

Het is veelzeggend dat het vertrouwen in het nut van de technologie met 18% is gedaald, terwijl het gebruik van AI is toegenomen. Dat wijst op aanhoudend wantrouwen.

Persoonlijk betekent dit voor mij dat we, als we naar de Gartner Hype Cycle [fig. 1] kijken, nog niet op het productiviteitsplateau van AI zitten. We bevinden ons nog op het "hoogtepunt van opgeblazen verwachtingen" en moeten nog door het "dal van desillusie" en de "helling van verlichting" voordat we uiteindelijk het productiviteitsplateau bereiken.
 

Figuur 1 - Gartner Hype Cycle (Bron: Wikipedia)

Net als in de beginjaren van het internet waren er allerlei opgeblazen verwachtingen: de marktwaarde van .COM-bedrijven schoot door het dak, terwijl hun omzet uit "internetgerelateerde" activiteiten uitbleef. Nu zien we hetzelfde gebeuren bij AI-bedrijven.

Volgens sommige geruchten proberen bepaalde AI-bedrijven de vraag naar hun producten op te drijven via overnames of door klanten te betalen om hun eigen AI-technologie af te nemen. Daaruit blijkt dat er iets niet klopt in deze hypecyclus: de resultaten die aan AI worden toegeschreven, worden bewust opgeblazen om de geldstroom op gang te houden.

Maar als leidinggevenden jaar na jaar naar hun omzet kijken en de beloften niet worden waargemaakt, kunnen ze daar genoeg van krijgen. Dan kan de harde realiteit toeslaan en kan de AI-zeepbel barsten.

En zullen we daarna, uit de as van de AI-zeepbel, de helling van verlichting betreden, waar we rationeel kunnen beoordelen wat hype was en wat daadwerkelijk potentieel had om echte waarde te leveren? Pas daarna zal AI echte, tastbare waarde kunnen opleveren en het "productiviteitsplateau" bereiken.

Irrationele beslissingen nemen is erger dan niet op de AI-trein springen

Hypecycli zijn te herkennen aan de vraag of zelfs mensen die niet vertrouwd zijn met een onderwerp er volop over praten. Kijk om je heen: allerlei mensen praten over AI. AI is het onderwerp van dit moment. Als je AI niet noemt in je bedrijfspresentatie, ben je niet meer bij de tijd. Maar als je genoeg ervaring en kennis op dit gebied hebt, weet je dat AI al tientallen jaren wordt ontwikkeld. Hoewel er de afgelopen decennia veel wetenschappelijke doorbraken zijn geweest, is AI niet de oplossing voor elk bedrijfsprobleem.

Het probleem met hypecycli is dat ze besluitvormers die er gevoelig voor zijn, tot irrationele beslissingen kunnen aanzetten. Je hebt gezien dat veel bedrijven medewerkers hebben ontslagen, om er vervolgens achter te komen dat ze hen weer nodig hadden, of hebben ingezien dat ondanks de gedane investeringen 95% van de AI-pilots mislukt. 

Volledig inzetten op AI en generatieve AI is (nog) niet zinvol voor de meeste organisaties. Dat brengt kapitaalinvesteringen, extra inspanningen voor de invoering en onzekere productiviteitswinst met zich mee.

Er zijn echter voorbeelden waarbij de invoering van AI veelbelovend is en waarde oplevert. Softwareontwikkeling is er een van (hoewel er risico op technische schuld en extra onderhoudslasten kan ontstaan als het proces niet zorgvuldig wordt beheerd), net als fraudedetectie in de financiële dienstverlening, documentverwerking, medische diagnostiek, routeoptimalisatie, enzovoort. Dus onder alle hype is er wel degelijk waarde te halen uit AI.

Een verstandige aanpak van AI

Op dit moment geldt: tenzij je actief bent in baanbrekend AI-onderzoek, moet je investeringen baseren op solide gegevens en verstandig beleid.

Wat we onze klanten altijd aanraden, is: "investeer niet in AI zonder een solide businesscase en duidelijke verwachtingen over het rendement op de investering (ROI)". Om een solide businesscase op te stellen, moet je eerst inzicht krijgen in de prestaties, risico's, haalbaarheid, kosten en aansluiting op de bedrijfsdoelstellingen. Daarvoor begin je met het analyseren van de meest veelbelovende toepassingen, het bouwen van prototypes, het toetsen van de technologische volwassenheid, het testen van de marktrespons en de interne impact. Zo verzamel je de informatie waarmee je een solide businesscase kunt ontwikkelen, in plaats van hypes na te jagen. Op die manier kun je rationele beslissingen nemen op basis van echte gegevens en tot een kwalitatief hoogwaardig besluit komen.

Bij Mourinho Solutions kunnen we je bij dit proces ondersteunen. We werken met je samen om de echte waarde van AI te onderscheiden van de hype, de beste aanpak voor jouw bedrijf en strategie uit te werken en ervoor te zorgen dat elke cent van je investering het hoogste rendement oplevert voor je bedrijf en bedrijfsvoering. We helpen je om kwalitatief hoogstaande beslissingen te nemen, zodat je bedrijf kan floreren.